Get Adobe Flash player

Clocks ساعت

سه شنبه, ۱۹ جون ۲۰۱۸
سه شنبه, ۲۹ خرداد ۱۳۹۷
سه شنبه, ۰۵ شوال ۱۴۳۹

Calendar جنتری

جون 2018
دسچپجشی
123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930

Who's Online مهمانان آنلاین

ما 611 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

غازی امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

جشن حکومت شاهی محمد ظاهرشاه

جشن زمان شهید سردارمحمد داؤد خان

شهید سردار محمد داود خان

dawd S

1919 شاه امان الله خان شاه افغانستان

شاه امان الله خان شاه افغانستان 1919

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

نمای تاریخ تصویری فغانستان

Afghanistan Hestori 200

نمای تاریخ تصویری فغانستان

د اسټراليا اوښبه افغانان

Afghan Austerlia 1 200

د اسټراليا اوښبه افغانان

مرحوم مدیر صاحب الدین

sahebdin

مرحوم مدیر صاحب الدین

بنیاد خیریه پیمان

Paiman Charity Foundation 2017 200 TUM

بنیاد خیریه پیمان
Paiman Charity Foundation
www.paimanfoundation.com

ویب سایت جدید ولایت لوگر

خطاطي نستعليق آنلاين

logo ass

کمپیوتر سرویس

آموزش حج وعمره همراه با عکس

تانجانت بورد پښتو

ویب سایت جدید ولایت لوگر

د پښتو ژبی نوی فونتونه

دپښتو درسونه کتاب

د رياضي لومړی کتاب ـ تر ۹ ټولګي

د ریاضی دوهم کتاب

Math Book GCSE 2 200

دریاضی دریم کتاب

مرحوم تورن جنرال نصرالله خلیل

محمد ابن عبدالوهاب عربی

کمپیوتر سرویس

دو روز پي در پي

du ruze paidarpai

انجمن کلتوری افغانها در سویدن

آموزش نماز برای کودکان

کتابخانۀ دانشنامۀ افغان

Map of Country نقشه کشورها

نعت عالم شوقی

Naat Alem 200

مسجد آنلاین

www.kodakan.se

kodakan afghan 200

Afghanistan افغانستان

imagescak6d4un 200

بازی اطفال با گل

blommor aa

تظاهرات گستردۀ افغانها مقابل سفارت امریکا

اختره ته راغلۍ

Akhtara 200

آشپزخانه کوچک من

All Video Share - Gallery

Home خانه

د کلتور لپاره ښایسته او پښتنه کلیمه (ښکارهنګ) ده

د کلتور لپاره ښایسته او پښتنه کلیمه (ښکارهنګ) ده

ليکنه: انجینر محمد داؤد اڅک

En. Mohammed Dawoud Achak 200مخکي ددې چي خپل انتخاب ښکارهنګ در وپیژنم بې ځایه به نه وي چي پر کلتور باندي یو مکث وکړو . کلتور ته په انګلیسي کي کلچر ویل کیږي چي د پرورښت ، تمدن ، کښت ، زراعت او روزني په معنا دی . خو کله چي په اروپا کي د کلچر کلیمه لومړی ځل په ۱۸ او ۱۹ مه پیړۍ کي پکار یوړل سوه په کرهڼه او باغواني کي د ترویج په معنا وه . دغه مفهوم انګلیسي ژبي د لاتیني ژبي د کالتورا د کلمې څخه اخیستی دی او کالتورا بیا د لاتیني ژبي د کولر د کلیمې څخه اخیستل سوی دی چي د کرهڼي او ترویج معنا ورکوي .

 کلتور په اصطلاح کي څه معنا ؟

کلتور په اصطلاح کي ډېره پراخه لمن لري ، خصوصآ په اروپائي ادبیاتو کي د کلتور لپاره تقریبآ دوه سوه تعریفه وړاندي سوي دي ، چي دا پخپله د کلتور اهمیت په اروپائي ټولنه کښي بر ملا کوي . اروپائیانو کلتور د بیلو بیلو لکه ټولنیز، دیني او اقتصادي لیدلوري نه پلټلی او دائې پیدا کړې ده چي کلتور د ژوند پر ټولو اړخونو باندي تآثیر ښندي . د بیلګي په توګه الفرد کروبر او کلاید کلاهون پخپل کتاب Difinition Concepts and Culture: A Critical Review یعني
( انتقادي بیا کتنه پر مفاهیمو او تعریفونو) کښي د کلتور لپاره ۱۶۴ تعریفه راټول کړيدي ، خو په ټوله کی ددغو تعریفو څخه د کلتور په هکله درې لاندي عمده اخیستني سوي دي .
لومړی : لوړترین فضیلت په ښکلو هنرونو او انساني چارو کي همدادی چی په ښه کلتورباندي یاد سي .
دوهم : کلتور د پوهي ، عقایدو او بشري تګ لارو یوه بیلګه ده چي د ټولنیزو سمبولیکو زده کړو او افکارو په شتون او اندازه پوري اړه لري .
دریم : کلتور د اعمالو ، اهدافو ، ارزښتونو ، عقایدو اوتمایلاتو هغه ګډه ټولګه ده چي لومړی یوه ټولنه ، سازمان یا ډله د نورو څخه جلا کوي او بیا ئې تعریفوي . خو ادوارد تایلر بیا په (۱۸۷۱) کښي کلتور د تمدن سره مقایسه کړ او دواړه ئې نژدې او یو د بل سره اغښلي وبلل چي دېن ، هنر ، اخلاق او نور هر ډول توانمندۍ پکښي موجودي دي .
« کلاکر » هم کلتور د بشر د پیداوارو یوه کوټه یا خزانه بولي . په همدې لحاظ کتابونه ، تعمیرونه انځورګرۍ ، اداب ، اخلاقي فضیلتونه ، ښایسته اونا ښایسته دستورونه او هغه علم چي انسان د چاپیریال سره هم ږغی کوي ټوله د کلتور جز بولي .
« مایرس » هم ټول هغه څه چي د پخوا څخه انسانانو پرې ایښي دي او پر اوس او راتلونکي باندي تآثیر ایښودونکي دي کلتور بولي . خو ځني پوهان بیا کلتور د ټولو پوهو ، باورونو ، هنرونو ، قوانینو ، اخلاقو او عاداتو مجموعه بولي . یعني هرهغه څه چي یو فرد ئې د خپلي ټولني څخه اخلي په کلتور کي شاملیږي چي د یوه مملکت هره منطقه کیدای سي ځانته بیل بیل کلتور ولري ، کلتور د ښووني او روزني له لاري و راتلونکي نسلو ته انتقالیږي .

ولي ښکارهنګ ؟
اوس به تاسو درنو لوستونکو ته دا روښانه کړم چي ما ولي د کلتور لپاره د ښکارهنګ کلیمه وټاکل .
که څه هم زه د ژبو د جلاوالي او ډېروالي پلوي نه یم خو نن ورځ داسي یو حالت راغلی دی چي یو څه باید ولیکل سي . په فارسي کي فرهنګ ، په اردو او عربي ژبه کي ثقافت په هندي کي संस्कृति سانسکرتي ، په انګلیسي کښي Culture کلچر او په لاتیني ژبه کښيCultura کلتور موږ همیشه اورو او مقصد ځني اخلو ، خو په پښتو ژبه کښي ما ددغه مفهوم لپاره داسي لغات ندی اوریدلی چي د کلتور د کلمې معنا دي په هغه پراختیا سره افاده کړي کوم چي کلتور ئې لري . که څه هم په ځینو رسانیو کښي کلتور د ( دؤد ) په معنا پکار لوېږي خو زه ددغي کلمې سره ځکه هم ږغی نه یم چي کلتور ډېر پراخ او څو اړخیزه مفهوم دی نسبت د دؤد و کلمې ته ، یا په بل عبارت دؤد یوه برخه د کلتور ده .
په همدې وجه ما لازمه وبلل چي د کلتور لپاره باید په پښتو ژبه کي هم یوه ښکلې کلمه وړاندي سي ، څو پښتانه هم د کلتور د مفهوم لپاره یوه هر اړخیزه او ښایسته کلمه ولري . زما په اند ( ښکارهنګ ) د کلتور لپاره یوه ښکلې هم ږغې او با مفهومه پښتو کلمه ده . ښکارهنګ مرکبه کلیمه ده چي د مسند الیه په شکل کي د ( نګ ) د ورستاړي حالت ښکاره کوي .
(نګ) هم په بیلو حالتو کي بیل بیل معنا سویدی . په ځینو ځایو کي د قیمتي ډبري په معنا ، په ځینو ځایو کي د پت او ویاړ په معنا خو په ځینو ځایو کي د تسلسل ( سریال ) او برخي ( جز) په مفهوم معنا سویدی چي په شمالي پښتونخوا کي همدغه معنا استعمالیږي او د ښکارهنګ سره همدغه معنا همږغې ده .
ښکارهنګ د ښکاره او (نګ) وروستاړي څخه جوړ سویدی لکه غورځنګ ، ټوپنګ ، شرنګ او داسی نور .
یعني : ښکاره + (نګ) = ښکارهنګ .
ښکارهنګ د ښکارندوی یا ښکاره کولو په معنا دی چي زه ئې داسي در پيژینم :
کله چي اولین انسانان سره نژدې سول او ټولنه ئې جوړه کړل نو د ټولني د ایجاد سره سم د ښکارهنګ شکل کیدل هم پیل سول، یعني د ټولني د جوړیدو سره سمدستي ښکارهنګ خپل ډول غوره کوي او راښکاره کیږي ، په هره کچه چي ټولنه مډرنه او اقتصادي پرمختیا مومي په هغه کچه ئې ښکارهنګ هم بلون مومي او نوی کیږي .
خو په نړۍ کي ډیر ښکارهنګیان او فیلسوفان بیا پدې اند وه یا پدې اند دي چي ښکارهنګ د ټولني د پرمختګ اصلي لامل دی ، لکه المانی ( ماکس ویبر ) چي ښکارهنګ په تیره بیا دین او مذهب د ټولني د پرمختګ لامل بولي او د پروتیستانو لومړنۍ او زاهدانه ځانګړتیاوي د سرمایداري د پرمختګ او بدلون سبب بولي . خو زه ددغه نظر سره ځکه موافق نه یم که چېري ښکارهنګ اقتصاد جوړولای نو د لوړي او کښته طبقې ښکارهنګ باید موازي او یو شانته پرمختګ کولای او یوازي به اقتصاد بدلون موندلای خو موږ وینو چي د بډایي طبقې ښکارهنګ نوی او په بدلون کښي دی نسبت دغریبي طبقې وښکارهنګ ته، معنا داچي مادیات او اقتصاد ښکارهنګ جوړوي .
انسان پیژندنه Anthrophlogy هم د ښکارهنګ په هکله بې پرې نده پاته سوې او په همدغه سبب پر دوو غټو برخو ویشل سوې ده :

– جسماني انسان پیژندنه .
– ښکارهنګي انسان پیژندنه.
جسماني انسان پیژندنه د انسان جسماني ځانګړتیاوي او نژادي بیلوالی تر څیړني لاندي نیسي ، خو زه د خپلي موضوع په هکله د ښکارهنګي انسان پیژندني سره اړیکه نیسم .
ښکارهنګي انسان پیژندنه د ښکارهنګ ظهور ، بدلون او د هغه تآثیر د انسان په ژوند کښي تر پلټني لاندي نیسي . پدي کي شک نسته چي ښکارهنګ د انسان پر ټولنیز جوړښت باندي مخامخ او برجسته تآثیر لري خو په عین حال کي بیا انسان هم د ښکارهنګ پر بدلون او پیدایښت باندي نیغ په نیغ او ملموس تاثیر لري .
پر همدغه موضوع باندي په فلسفه کي هم تاوده بانډارونه سویدي چي : (انسان چاپیریال جوړوي او که چاپیریال انسان جوړوي) . د ډېرو بانډارو او چنو وهلو وروسته فلسفه پدې نتیجه رسېږي چي دواړه یو پر بل باندي مخامخ تاثیر لري یعني کله محیط انسان جوړوي او کله انسان محیط جوړوي.
د ساري په ډول افغانان خپل چاپیریال جوړوي خو کله چي بیا امریکا یا اروپا ته مهاجر سي هلته بیا چاپیریال افغانان جوړوي .
زما دعوا داده چي په دواړو صورتو کي انسان هغه څه ښکاره کوي چي د دوی د ټولنیز ژوند نمایندګي کوي.
د انسان د ټولنیز ژوند شکل د ده ښکارهنګ دی . یعني انسان که په کوچنۍ یا غټه ټولنه کي سېاست کوي ، عبادت کوي ، مالي یا اقتصادي چاري مخته وړي ، کښت ،کرهڼه یا مالداري کوي ، که خپل بیل بیل هنرونه خلګو ته په ننداره ایږدي ، خوراک کوي ، څښاک کوي او که جامې اغوندي ، دا ټول په ځانګړو ادبیاتو باندي په مشخصو حرکاتو سره او په خاصو عاداتو باندي اجرا کوي ، چي دغه د ټولنیز ژوند ځانګړی سبک او شکل د هغې ټولني ښکارهنګ دی .
پایله داچي : ښکارهنګ د یوې ټولني یا سیمي ظاهري شکل یا د ظاهري شکل ښکاره کول دي ، په بل عبارت ( ښکارهنګ د یوې ټولني هنداره ده ) .
که چیري د پښتو ژبي عزتمند لیکوالان تر دغه ځایه زما سره موافق وي نو په ډیردرنښت سره وړاندیز ورته کوم چي پخپلو ښکلو لیکنو او بانډارونو کي د کلتور پر ځای د ښکارهنګ کلیمه پکار یوسي .
په درنښت
سرچینې
– http://www.qamosona.com/
– د ( دانش نامه رشد ) سایټ
– http://simple.wikipedia.org/wiki/Cul
– Antropology – Wikipedia

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

بیرق ملی افغانستان

afghanistan

image 006 image 006 image 006

ساینس ، طب و معلومات علمی

حقیقت در یوتیوب

youtube

الحاج محمد شاه پيمان

salim abed paiman 200

جنتری یا تقویم سال ۱۳۹۷

Jantari Afghani 1397 200

په پيښور کښي د ضا خېل په مدرسه

آشپزی افغانی

dast pukht afghani 180

آشپزی افغانی و غذا های لذیز افغانی

تاریخی، سیاسی، فرهنګی ، کلتوری او اجتماعی کتابونه

تلویزیون آشنا

daritvplayer

نماز ستون دین

Namaz Ston Din 1 200

د آشنا تلویزیون وروستی خپرونه

player240

مرحوم داکتر عزیزالله لودین

dr. azizullah lodin 200

ښاغلۍ محمد رسول باوری

bawari 200

استاد شاه محمود محمود

Ustad Shah Mahmood Mahmood 200

د ارګ تاریخچه

باغ بابر

پښتانه اصلاً څوک دي ؟

فال حافظ

hafez copy

سه هزار سال دروغ درتاریخ ایران

Tamuli Dar Bonyan Jalyat 200

!بیستمین سالروز پیروزی مجاهدین بر همه مبارک باد

ننگرهار مشاعره

پرویز شگیوال

Saraji Atal سراجی اتل

سمیع الله تړون

Rates widget

Currency Converter

شعر پښتو

برنج گل لاله

loga

شرکت حسابداری الیاس

Elias S

ښاغلی سمیع الله تړون

Samiullah Taron 200

ښاغلی سنګر مل عارفزی

ویدیو کلپ کارتون برای اطفال خورد سال

Statistics

سیستم عامل
FreeBSD
پی اچ پی
7.1.18
MySQLi
5.7.22-log
زمان
18:24
ذخیره ساز
فعال شده
Gzip
غیر فعال
کاربران
1
مطالب
897
نمایش تعداد مطالب
462187

اخبار جدید

تاریخچه مختصر بچه سقاو

Login Form

Copyright © 2017. All Rights Reserved www.haqiqat.se حقیقت

Innehållsansvarig: Mohammad Shah Paiman, 073- 939 46 22 - e-post: abed_salim@hotmail.com www.haqiqat.se All Rights Reserved.