Get Adobe Flash player

Clocks ساعت

سه شنبه, ۱۴ آگوست ۲۰۱۸
سه شنبه, ۲۳ مرداد ۱۳۹۷
سه شنبه, ۰۲ ذیحجه ۱۴۳۹

Calendar جنتری

آگوست 2018
دسچپجشی
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031

Who's Online مهمانان آنلاین

ما 182 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

غازی امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

اولین لویه جرگه در زمان امان الله خان

جشن حکومت شاهی محمد ظاهرشاه

جشن زمان شهید سردارمحمد داؤد خان

شهید سردار محمد داود خان

dawd S

1919 شاه امان الله خان شاه افغانستان

شاه امان الله خان شاه افغانستان 1919

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

(1957) محمد ظاهرشاه در ماسکو

نمای تاریخ تصویری فغانستان

Afghanistan Hestori 200

نمای تاریخ تصویری فغانستان

د اسټراليا اوښبه افغانان

Afghan Austerlia 1 200

د اسټراليا اوښبه افغانان

مرحوم مدیر صاحب الدین

sahebdin

مرحوم مدیر صاحب الدین

بنیاد خیریه پیمان

Paiman Charity Foundation 2017 200 TUM

بنیاد خیریه پیمان
Paiman Charity Foundation
www.paimanfoundation.com

ویب سایت جدید ولایت لوگر

خطاطي نستعليق آنلاين

logo ass

کمپیوتر سرویس

آموزش حج وعمره همراه با عکس

تانجانت بورد پښتو

ویب سایت جدید ولایت لوگر

رئیس جمهور محبوب ما محترم داکتر محمد اشرف غنی احمدزی

د پښتو ژبی نوی فونتونه

دپښتو درسونه کتاب

د رياضي لومړی کتاب ـ تر ۹ ټولګي

د ریاضی دوهم کتاب

Math Book GCSE 2 200

دریاضی دریم کتاب

مرحوم تورن جنرال نصرالله خلیل

محمد ابن عبدالوهاب عربی

کمپیوتر سرویس

دو روز پي در پي

du ruze paidarpai

انجمن کلتوری افغانها در سویدن

آموزش نماز برای کودکان

کتابخانۀ دانشنامۀ افغان

Map of Country نقشه کشورها

نعت عالم شوقی

Naat Alem 200

مسجد آنلاین

www.kodakan.se

kodakan afghan 200

Afghanistan افغانستان

imagescak6d4un 200

بازی اطفال با گل

blommor aa

تظاهرات گستردۀ افغانها مقابل سفارت امریکا

اختره ته راغلۍ

Akhtara 200

آشپزخانه کوچک من

All Video Share - Gallery

Home خانه

ریشه یابی کلمه افغان

ریشه یابی کلمه افغان

نوشته : حامد نوید
Bakhtar 400جبهه گیریهای سمتی، زبانی و قومی یکتعداد نویسندگان کشورازچندیست به اندازه کسب شدت نموده که عده از قلم بدستان بجای دفاع ازهویت ملی، افتخارات تاریخی و حفظ شرف و حیثیت مردم افغانستان خامه های شانرا چون شمشیرهای برانی درمقابل هم استعمال میکنند. شاید عده ای صادقانه گله ها و نارضایتی های از شرایط موجود و گذشته داشته با شند که مسأله قابل درک میباشد واما درین میان، کشورهای علاقمند به تأمین منافع شان درمنطقه با استفاده ازاحساسات مردم بطورسیستماتیک متداوم، وبا تأسی ازبرنامه های مشخص سیاسی تیشه به ریشه موجودیت سیاسی وحاکمیت ملی افغانستان میزنند.

یکی از موضوعاتیکه درین ارتباط توسط کشورهای زیدخل بخورد ملت افغانستان داد میشود گره دادن کلمه افغان با نام پشتون است تا برآتش اختلافات قومی درافغانستان برای تأمین منافع درازمدت شان دامن بزنند، اما با مراجعه به منابع دست اول تاریخی کلمه افغان ریشه گرفته شده از اصطلاح « اسوه کانAśvakan» به معنی سوارکار درزبان سانسیکریت، اوه گانا در زبان پرکریت، آوه گان در زبان کهن اوساتایی، و ابگان در زبان پهلوی ساسانی میباشد که در ادوار اسلامی به گونهٔ افغان تلفظ ونگاشته شده و درهردوزبان یعنی پشتو و دری معمول گشته است.

درحالیکه ازنگاه قانون اساسی کشور و قوانین بین المللی تمام باشندگان افغانستان بشمول پشتونها همه افغان خوانده میشوند، ازچندیست نویسندگان ایرانی باوصف اطلاعات محدود شان در بارهٔ اقوام پشتون و زبان پشتو مصرانه میکوشند تا با دیدی عمومیت گرایانه بمنظور بدست آوردن اهداف مشخص سیاسی عمداً کملهٔ افغان را به اقوام پشتون پیوند دهند، اما نام پشتونها درمتون تاریخی پیش ازاسلام، بطور مثال دریادداشتهای هرودوت مؤرخ بزرگ یونانی پکتیانس Pactyans یاد گردیده ودر ریگویدا و متون دیگر سانسکریت و پراکریت به تلفظ Pakhtas پکتاس آمده که همانا پکتها پختها یا پشتون ها میباشد. اصطلاح «ا فغان» به اساس مطالعات مؤرخین و زبانشناسان معروفی چون جان مارتین John Martin وایریکلیوس E-Reclus فرانسوی، کریستن لیسن Christian Lassen نارویجی، مک کرندل McCrindle والکساندرکوگنهام Alexander Cunningham برتانیوی لقبی بود که ازدیرزمانه ها به سوارکارن داده میشد این نظررا آگره والا Agrawala محقق معروف هند در زبان سانسیکریت نیز تائید کرده و به نظر او کلمهٔ افغان معرف نام قوم وتباری خاصی نبود. ازینرو در میان عشایر پشتون مانند ځدران، منگل، غلزی، درانی، هوتک، اندر، کاکر، احمدزی، سربنی، پوپل، سوری، گدون، لودی، احمدزی، ستانکزی، محمدزی، یوسفزی، بنوچی، خروطی، سواتی، سهاک، شینوار، ابدالی، بارکزی وا قوام دیگر پشتون چون اروکزی ، بامی زی ،هوت خیل وتره خیل قبیله ویا قومی بنام افغان زی و یا افغان خیل وجود ندارد.

از نگاه جامعه شناسی تاریخی کشف آهن از یکسو و پرورش اسپان رزمنده که در جلگه های سرسبز بدخشان و بلخ تا فاریاب تربیت میافتند از سوی دیگر، از نگاه اجتماعی طبقهٔ جنگجویان را بوجود آورد. در متون سانسیکرت سوارکارانی را که از طریق کوبها (کابل) به حوزهٔ سند، کشمیر وشمال هند میرفتند بنام Aśvakan اسوه کان و در متون پرکریت که کهن تر از سانسیکرت است به تلفظ (اوه گانا) Avagānā یعنی سوارکاران یاد میکردند. در اوستا نیز واژهٔ «اوه گان» بمعنی کوبنده و جنگجو آمده است. ازینرو زبانشناسان از نگاه علم etymology یا تحول واژه ها در طی زمانه ها کلمهٔ «افغان» را برگرفته شده ازین واژگان باستانی میدانند.

از آنجائیکه اسپان اصیل و تندرو باعث پیروزی جنگجویان در نبرد میگردید و آنانرا بر دشمنان پیروزمیساخت شاهان و جنگجویان آریانای قدیم بداشتن اسبان اصیل مباهات میکردند و پسوند اسپ لقب ومرتبتی بود که به شخص شایستهٔ آن داده میشد، مانند لهراسپ (صاحب اسپان تندرو)، زرآسپ (سوارکاری با اسب گندمگون وزرین)، بیورآسپ (فرمانروائی با ده هزار اسپ تازنده)، ویشت آسپ ( سوارکاری نجیب با اسب بیدار) و امثال آن. سلسله شاهان اسپه یا اسپه گان باختردرجلگه های شمال هندوکش جای که پرورشگاه اسپان اصیل وتازنده بود نخستین مقرفرمانروایی شانرا اساس گزارده ودامنه اقتدارشان را درنیمه هزاره دوم پیش، ازمیلاد تا کابل وآراکوزیا (کندهار و هیلمند ) گسترش دادند. درفرهنگ اوستایی کی شاهان سوارکاری وداشتن اسپان ممتازعلامه سلحشوری ودلیری بود واین شاهان بنام خاندان اسپه یا اسپه ګان درتاریخ مشهورند. به اساس تحقیق مک کرندل McCrindle کلمه آبگان یا آو گان درمتون اوستایی بمعنی رزمجو و کوبنده ذکریافته که این اصطلاح درادبیات عهد غزنویان نیزمشهود است چناچه فردوسی درشهنامه چنین گفته:

سـپـهـــدار چـون قـارن كاو گـــان
سپه كش چو شیروى و چون آوگان

درین بیت واژه « اوگان» شکل باستانی کلمه « افغان» است.

آریان Arrian تاریخنگاررومن به حوله یاداشتهای همرهان اسکندرازجنگهای وی با اشکانوی ها یعنی سوارکاران افغان دراطراف کابل گزارش میدهد. (Ref: Scottish Geographical Magazine, 1999, p 275, Royal Scottish Society )

اصطلاح ابکان واپگان درکتیبه های ساسانی ازعین ریشه آمده وهمان اصطلاح Avagānā اوه گانا به تلفظ دیگریست

یادداشت: مراجعه به: (کتیبه شاهپورساسانی بزبابهای پهلوی اشکانی و یونانی قرن سوم میلادی، نقش رستم، معبد زردشت) شیراز، سال چاپ تیم باستان شناسی شیکاگو جلد چهارم ص ۸۱۸

درادواراسلامی کلمه ابگان به تلفظ افغان آمد، بطور مثال ابوریحان بیرونی دررساله های تحقیقی اش مثل التفهیم (دربیان اقلیم سوم) والصیدنه (دربیان گیاه زیتون) کوه هندوکش را ازمرز چین تا به زابل و بست به نام کوه های افغانان خوانده است. نظربه مطالعات زبانشناسی حرف (س) به مرورزمان افتاده و به اپگان تحول نموده ؛ ازآنجایکه حروف (پ ) و (گ) درالفبای زبان عربی وجود ندارد کلمه «اپگان» بشکل «افغان» نگاشته و تلفظ گردیده است. ابن بطوطه واقعه نگاروسیاح معروف مراکشی عربی زبان میلادی به کشورهای شرقی اسلامی دریادشتهای سفریکه درسال 1328نموده مینگارد: درکابل به مردمانی برخورده است که به زبان فارسی تکلم نموده وخودرا افغان مینامیدند.

درین رابطه هموطن فرهیخته جناب حنیف باوری بحوالهٔ مری لویس کلیفورد Mary Luis Clifford نویسندهٔ امریکایی رسالهٔ تحقیقی ای نگاشته اند که بخشی از نوشتهٔ شانرا بدون کم و کاست تقدیم میدارم.

"میری لویس کلیفورد افغانستان شناس معروف در کتاب (سرزمین ومردم افغانستان) از روایات مختلف مورخین عرب نتیجه گیری کرده است که : " نام اوه گانه (سوارکار نجیب) یا افغان در نزد اعراب هم بر پشتونها اطلاق ميشده است هم بر تاجیکها " (صحه ۱۴۱ ترجمه مرتضی اسعدی). درجای دیگر کلیفورد در مجموع چنین جمع بندی کرده است که نام افغان بر کلیهٔ باشندگان کوپایه‌های هندوکش اطلاق میشده است. دلیلی مهمی که این نتجه گیری کلیفورد را ثابت میکند سفر نامه ابن بطوطه است . وی در سفرش به کابل مینویسد: سپس به کابل سفرکردیم در اینجا طائیفهٔ از عجم زندگی ميکند که افغان نامیده میشوند... کابل از قدیم پایتخت پادشاهان افغان بوده است... (متن عربی صفحه ۴۰۶ سفربه کابل) از طرفی میدانیم که اکثریت مردم کابل از قدیم تاجیکها بوده اند و تا زمان سفر ابن بطوطه پشتونها هنوز در این نواحی زیاد نبوده اند . "

درمورد وجه تسمیه کلمه اففان مقوله های دیگری نیز وجود دارد مانند نظریات نعمت الله هروی نویسنده مخزن الافغان دربارمغلی هند که بخاطر جنبه افسانوی بودن آن ثبوت نیافته است. ازینرو اکثر محققین و زبانشاسان به این امرمتفق الاقول اند که اصطلاح اففان لقب ومرتبتی بوده که به سوارکاران اطلاق میافت، نه به قوم ویا قبیله خاصی.

بهرحال، اگربه نقشه های جهان قدیم چه دراروپا وچه درقاره آسیا نظری بیاندازیم دیده میتوانیم که قلمرو امپراتوری ها همواره درحال تبدل وتغییر بوده و نظر به لشکر کشی جهانگشایان و یا شکستهای نظامی گاه بزرگ وگاه کوچک میشدند.در دوره قرون وسطی قلمرو دولت ها بنام سلسله های پادشاهان یاد میگردید مانند امپراتوری ساسانی، امپراتوری غزنوی ، قلمروخلفای عباسی ، امپراتوری تیموری، امپراتوری عثمانی، امپراتوری درانی و امثال آن. درآنوقت از کشورهای جهان بشکل امروزی با حدود اربعه وسرحدات معین خبری نبود، اما حوزه های فرهنگی تا حدودی مشخص بودند. مفکوره دولت های ملی Nation Sates با هویت سیاسی معین وسرحدات معین در اخیر قرن هژدهم وبیشتر درقرن نزدهم بوجود آمد.

هنگامیکه سلسله شاهان هوتکی ودرانی در قرن هژدهم وقرن نزدهم رویکار آمدند، اگر مراد این شاهان برتری جویی اقوام پشتون برقبایل واقوم دیگر کشورمیبود اسم این مملکت را بنام پشتونخوا یا پستونستان یاد می کردند، درحالیکه نام افغانستان با پسوند ستان بزبان دری آمده نه پشتو. درقرون هژدهم و نزدهم ادبیات دری و پشتو همزمان رشد کرد. میرویس خان هوتک واحمدشاه درانی هم بزبان پشتو وهم بزبان دری شعر میسرودند. چنانچه میرویس خان پس ازشکست گرگین واخراج قوای صفوی از قندهار این شعررا بزبان دری دررد پذیرش پادشاهی درلویه جرگه تاریخی سال ۱۷۰۹ خطاب به مردم قرائت نمود:

نه خدمت نمودم که شاهی کنم
به تخت شهی کج کلاهی کنم
نه دیهیم شاهی بود درخورم
که من بهرتان کمترین چاکرم

واین هم نمونه ازابیات احمدشاه درانی به زبان دری :
ایوای برامیری کزداد رفته باشد
مظلوم از دروی نا شاد رفته باشد

تیمورشاه درانی، شاه زمان، شاه شجاع و اولاده شان همه به ادبیات دری علاقه مفرطی داشتند واگر تعصبی درکار میبود به رشد شعروادب دری نمیکوشیدند .

(تاریخ مختصرافغانستان اثرشا دروان پوهاند حبیبی، مبحث اوضاع فکری وفرهنگی عهد درانی، سازمان مهاجرین مسلمان افغانستان ، چاپ مجدد سال ۱۳۶۸ ص ۲۰۳ تا ۲۸۳)

نتیجه: درحالیکه قانون اساسی افغانستان به اساس تصمیم لوی جرگه وارج گزاری به تمام اقوام کشوردراخیرماده چهارم صریحا تشریح میدارد: کلمه افغان برهر فرد از افراد ملت افغانستان اطلاق مي شود؛ آیا درین آوانیکه حملات گروهای مسلح طالبان به تحریک پاکستان و تمویل جمهوری اسلامی ایران دراکثرولایت افغانستان کسب شدت نموده وازجانب دیگرگروه منحط داعش برای تأسیس (خلافت اسلامی خراسان) در هرگوشهٔ افغانستان درحال جنگ میباشد، آیا در چنین مقطع زمانی حساس ایجاد تشنج و براه انداختن بحث های بی ثمر به اساس انگیزه های عندی بالای کملهٔ «افغان» چه دردی از دردهای وآلام مردم افغانستان را مداوا میکند؟ و چه پیامدی بجزاز بی ثباتی و ایجاد انارشیزیم برای آینده کشورخواهد داشت؟

مبرهن است که سیاستهای آشکارو توسعه جویانه همسایگان افغانستان بخصوص کشورهای پاکستان و جمهوری اسلامی ایران برخلاف رویه حسن همجواری و روحیه همکاری اسلامی امن عامه را دروطن ما مختل هر روز میسازد، ولی به گواهی تاریخ اختلافات میان اقوام اجتماعی افغانستان هیچگاه دوامدار نبوده و اینگونه، مسایل همواره درنزد قاطبه ملت افغانستان درنتیجه تفاهمات بین الافغانی وجرگه های مردمی قابل حل میباشد. افغانها درهرمقطع ازتاریخ پرافتخارخود در مقابل ظلم و تجاوز بیگانگان به پا خاسته وازتمامیت ارضی ونوامیس ملی خود قاطعانه دفاع نموده اند که سه جنگ افغان وانگلیس ازسال بهترین وشکست قشون سرخ درافغانستان در دههٔ هشتاد شاهد این مدعاست.
درین ارتباط مرحوم میرغلام محمد غبارمؤرخ بزرگ افغانستان درمورد وقایع جنگ اول افغان وانگلیس واشتراک تمام سران اقوام افغانستان مانند میرمسجدی خان کوهدامنی، امین الله لوگری عبدالله خان اچکزایی، امام ویردی خان ازبک، آغا حسین قزل باش، نواب زمان خان (محمد زائی) شجاع الدوله خان (محمد زائی)، اکبر خوابگاهی ازخوابگاه کابل، ملا احمد برنج فروش ازاهالی کابل، دوست محمد خان غلجایی، میرجنید کابلی وسران دیگر ملی از سادات کنر و تمام اکناف و اقشار افغانستان مینگارد ودرباره کارنامه های وزیراکبرخان درجنگ افغانها علیه قشون متجاوز انگلیس شرح مفصلی دارد که نمایانگر وحدت ملی افغانها در برابر تجاوزات بیگانگان میباشد. (افغانستان درمسیر تاریخ چاپ مطبعه کابل سال ۱۳۴۶ ص ۸۳۱ تا ۸۷۲)

امروزموجودیت سیاسی و فرهگی افغانستان یک واقعیت است و نمیتوان حقوق قانونی ملتی راکه درطی قرون متمادی باهم پیوند های ناگسستی داشته اند، با گرایش های نژاد پرستانه و تمایلات سیاسی غیر واقع بینانه انکار نمود

1. The History of Herodotus, Chapter 7, Written 440 B.C.E.,
“Translated by George Rawlinson" Piney.com
McCrindle observes: "The name Afghan has evidently been derived from Asvakan, the Assakenoi of Arrian” (Megasthenes and Arrian, p 180; Alexander's Invasion of India, p 38; J. W. McCrindle)
Christian Lassen, Saan Martin, L. Bishop, Dr Crooks, Dr. J. C. Vidyalnar, Dr M. R. Singh, William Smith, N. L. Dey, William Crooke, Dr J. L. Kamboj, Kiprpal Singh and several others write that the word Afghan has originated from the Sanskrit word Ashvaka......the Assakenois of the classical writings.

دانلود پی دی اف مطلب از طریق لینک ذیل:

https://drive.google.com/open…

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

بیرق ملی افغانستان

afghanistan

image 006 image 006 image 006

ساینس ، طب و معلومات علمی

حقیقت در یوتیوب

youtube

الحاج محمد شاه پيمان

salim abed paiman 200

جنتری یا تقویم سال ۱۳۹۷

Jantari Afghani 1397 200

!آدرس و شماره های تماس تمامی سفارتخانه ها مقیم کابل

په پيښور کښي د ضا خېل په مدرسه

آشپزی افغانی

dast pukht afghani 180

آشپزی افغانی و غذا های لذیز افغانی

تاریخی، سیاسی، فرهنګی ، کلتوری او اجتماعی کتابونه

تلویزیون آشنا

daritvplayer

نماز ستون دین

Namaz Ston Din 1 200

د آشنا تلویزیون وروستی خپرونه

player240

مرحوم داکتر عزیزالله لودین

dr. azizullah lodin 200

ښاغلۍ محمد رسول باوری

bawari 200

استاد شاه محمود محمود

Ustad Shah Mahmood Mahmood 200

د ارګ تاریخچه

باغ بابر

پښتانه اصلاً څوک دي ؟

فال حافظ

hafez copy

سه هزار سال دروغ درتاریخ ایران

Tamuli Dar Bonyan Jalyat 200

!بیستمین سالروز پیروزی مجاهدین بر همه مبارک باد

ننگرهار مشاعره

پرویز شگیوال

Saraji Atal سراجی اتل

سمیع الله تړون

Rates widget

Currency Converter

شعر پښتو

برنج گل لاله

loga

شرکت حسابداری الیاس

Elias S

ښاغلی سمیع الله تړون

Samiullah Taron 200

ښاغلی سنګر مل عارفزی

ویدیو کلپ کارتون برای اطفال خورد سال

Statistics

سیستم عامل
FreeBSD
پی اچ پی
7.1.19
MySQLi
5.7.22-log
زمان
14:08
ذخیره ساز
فعال شده
Gzip
غیر فعال
کاربران
1
مطالب
1022
نمایش تعداد مطالب
580466

اخبار جدید

تاریخچه مختصر بچه سقاو

Login Form

Copyright © 2017. All Rights Reserved www.haqiqat.se حقیقت

Innehållsansvarig: Mohammad Shah Paiman, 073- 939 46 22 - e-post: abed_salim@hotmail.com www.haqiqat.se All Rights Reserved.